Den annastovske julekalenderen 2016 - Luke 24

Endelig er dagen kommet, og siste luke er åpen.

LUKE 24

Det er julaften i byen. Klokken er fem og kirkene ringer. Middagen står på bordet og ingen krok er mørk. Ute snør det store filler som man ser i kjeglene fra gatelyktene. Alt er hvitt, gult og rosa, og mellom slagene fra kirkeklokkene er det så stille. Alle sitter klare til å spise julemiddag. Ingen kjører bil. Ingen er ute. Det er en så ubeskriiiivelig deilig stillhet.
De siste årene, og resten av livet for så vidt, har jeg feiret og skal feire på landet. Her er det jo også stille, ferga stopper til og med. Og uansett om jeg er i rurale eller urbane strøk, tenker jeg på en vakker melodi med mange tekster i mange ulike arrangement. Dette er den fineste versjonen jeg vet om:

Fra venstre: Rim Banna og Prots Hildre
I forgrunnen: Jesusbarnet

Trykk her for å høre SKRUK og Rim Banna synge Stille natt

Takk for følget til alle lesere. Vi snakkes på nyåret.

Og hvis du vil høre hele listen fra den annastovske julekalenderen finner du den her

GOD JUL!

 

Den annastovske julekalendaren 2016 - Luke 23

Så var det vesle julaftan, og det du ikkje får gjort ferdig i dag blir ikkje ferdig, sånn er det berre. Personleg skal eg tilbringe mesteparten av dagen i ein daglegvarebutikk og selje surkål og mandarinar og Gode Ønsker som skal pakkast inn (ein veit aldri om det plutseleg kjem ein granne med ei julegåve...). Nokon må halde økonomien i gong òg, veit de.

Det blir ikkje eit voldsomt ordgyteri i dag, eg har respekt for at mange kanskje har det litt travelt. Og det er greitt, mange av lukene i kalendaren vart mykje meir utbroderte enn vi hadde sett føre oss, så de har kanskje fått nok snart.

LUKE 23

Men dette er siste luka for min del, eg overlet sjølve julaftan til fruen, og då tenkte eg at eg måtte gå ut med ein smell. Moglegens ein litt rasistisk smell, men de får ta det i beste meining.

Songen de skal få høyre i dag vart skrive i 1958 og vart først ein hit for Augie Rios, ein 12-årig latinamerikansk gut frå New York. Han gjekk etterkvart inn i gløymsla for dei fleste, men julehiten hans har hatt eit slags halv-liv vidare, sjølv om det ikkje akkurat er den mest kjende såkalla novelty-julesongen.

I 2003 spelte det amerikanske bandet Guster inn songen, og gav han ut som singel til jul 2004. Ein kan vel ikkje seie at dei hadde ein kjempehit med han dei heller, men han kom tilfeldigvis inn i mitt liv via albumet A Nettwerk Christmas, gjeve ut av plateselskapet Nettwerk. Eg kjøpte dette for å ha verdens tristaste julesong The Cat Carol av Meryn Cadell på plate (finst dessverre ikkje på Spotify), men denne vart raskt ein førjulsfavoritt for meg.

 

Trykk her for å høyre ¿Dónde Está Santa Claus? av Guster

Songen er vel på grensa når det gjeld kulturelle stereotypiar, men litt heite rytmer er ikkje å forakte midt i all korsuppa. Ein song å pynte treet til! God jul ynskjer Lars frå Annastova, og godt nytt år, cha cha cha!

 

Den annastovske julekalenderen 2016 - Luke 22

Hu hei hvor det går. 22.desember og bitte lille julaften. Jammen overlevde vi solsnu i år også. I morgen er det grøtlag, en tradisjon i Annastova, og etter at Nils har lagt seg skal vi pynte juletreet. Men i dag er det vasking som gjelder. Og handling av matvarer. Juhu.

Jeg lovte på tirsdag at det ikke ble flere filmluker, og det skal jeg holde, men ingen har sagt noe om kormusikk. I mange år sang jeg i Nidarosdomens jentekor, et fantastisk kor i landets flotteste kirke. Dirigenten, Anita Brevik, har en spesiell plass i hjertet hos alle som har sunget i jentekoret. Hun tar seg av både musikk og menneske med varme og teft, og sangerne får være med på utrolig mye spennende. I min tid rakk jeg blant annet å spille inn TV-konsert (sendt på NRK i Norge og PBS i USA), spille inn flere plater, synge i prinsessebryllup, hilse på og få gave av den japanske keiserinnen og reise på turné i USA. Listen fortsetter videre og videre. Men, som de fleste foreninger og lag har jentekoret en del faste arrangement og forpliktelser også. Så hver julaften var det å ikke sitte oppe aaalt for lenge, for første juledag var det gudstjeneste i domkirka (aka Nidarosdomen aka Domen). Fulle benker og to til fire kor. Og i stedet for å holde adventskonsert, hadde vi romjulskonsert fjerde juledag. Repertoaret varierte noe, men en del "måtte være med". Både første og fjerde dag sang vi stykket i dagens luke.

LUKE 22

Dette er min beste winkel, formoder jeg

Trykk her for å høre Eyvind Alnæs' Julemotett

Julemotetten har et langt forspill på orgel med flere seige parti som får deg til å tro at organisten må bla eller ikke helt vet hvilken finger hen skal bruke. Så kommer en resitativ sopransolo, og så tråkker orgelet i gang en intro til koret, som klemter til. Det er fynd og klam, og teksten er fullspekket med harpe og lurklang, zither og pauke.

Lars og jeg har fått være med på mange flotte musikkprosjekt, og det kan sikkert bli litt skrytete å fortelle om alt det, men det er nå bare sånn det er. Det er dette vi driver med og har drevet med lenge. Så ja da, jeg har sunget den soloen. Flere år på rad. Spennende og skummelt. Og gøy. Men det var egentlig ikke derfor jeg tok den med i kalenderen, for å få fortalt det, men heller fordi vi er så nær julen nå, og da må vi se litt på hva det handler om, sant. Så jeg tenkte den passet godt, for her kommer vi in medias res, Jesus er født og englene skremmer vettet av gjeterne på marken. Så hvis du trengte en påminnelse, på bitte lille julaft, så kan du jo høre på denne og dikte videre selv.

Eder er i dag en frelser født: Kristus, Herren, til Davids stad.

 

Den annastovske julekalendaren 2016 - Luke 21

Det er mykje mas om den norske kulturen for tida, og mange er redde for at "det norske" er truga av framande og fiendtlege krefter. Før eg byrjar med dagens utblåsing må eg berre gjere ein ting klinkande klart: Grunnsynet mitt er at alle norske kulturuttrykk har stor verdi og at mange av dei står i fare for å bli borte, og det synst eg ikkje noko om. Difor gjer eg mitt for å halde dei i hevd. Ikkje mange eg kjenner har lagt ned same ulønnsame eigeninnsats for å finne ut av, lære om og integrere tradisjon i kvardagen sin. Eg har betalt for kurs, teke ei unødvendig lang utdanning og heilt frivillig lese tusenvis av sider om ei rekkje forskjellige norske særeignalutar, om handtverk, kunst, draktskikk, dyrehald, folketru, skikk, språk og musikk. Ikkje slik å forstå at eg er nokon ekspert på noko av dette, men det eg skal skrive om seinare kan kanskje gje signal til enkelte om at eg ikkje bryr meg om å ta vare på den norske kulturen. Det gjer eg altså i høgste grad, faktisk i så stor grad at eg har forsaka ei rekkje bekvemmelegheiter til fordel for desse interessene.

LUKE 21

Eg blir heilt matt av all hylinga og skrikinga om trugsmåla mot vår norske kultur i møte med andre kulturar. Kultur er noko som er i evig rørsle, ein kan ikkje stoppe opp og seie at no, no har vi funne vår kultur, så gir vi oss der. Det kjem nye idear og impulsar inn i alle kulturar, det har det alltid gjort, også i vår kultur. Juletreet, til dømes, vart ikkje vanleg før rundt 1900, og då var det mange som murra om at det var unorsk og til og med ukristeleg. Eit anna døme er åttebladsrosa, som er så norsk at engelskmennene kallar henne Selbu Rose, henne kan vi spore tilbake i tid nedover Europa, via Latvia og Bulgaria, forbi Tyrkia og heilt til India. Vi kan takke asiatar for selbuvotten, altså.

Det at vår kultur har blitt påverka av andre er ei kjensgjerning. Det som er viktig er å vere vakne og ta vare på dei amalgerte uttrykka som etterkvart har særmerkt oss og som har historisk verdi, samtidig som vi held fram med å utvikle oss som kultur. Det er vel ingen som vil at norskheit skal vere berre heimelaga treski, lafta tømmer og fellåkle? Vi ville gått glipp av mykje moro viss vi slutta å ta til oss nye impulsar. Eg kan nemne slike kjekke ting som poteter, bunad, countrymusikk, høgare utdanning, vin, monoteisme og potteplanter. Alle desse tinga har på eitt eller anna tidspunkt møtt motstand eller blitt kalla utanlandsk/snobbete/ugudeleg/giftig tøys.

Det største trugsmålet mot våre utrydjingstruga kulturminne er etter mitt syn velstanden vår. Vi er så rike og innfeite og opptekne av vekst og suksess at nesten ingen eingong har tid til å setje seg inn i kva vår "norske" kultur er, eller kvar han kjem frå, eller kvifor han er som han er. Folk blir heilt sjokka av å høyre at ørskogbunaden slett ikkje er slik kvinner gjekk kledde i Ørskog før i tida, men eit oppdikta plagg frå 1920-åra. Dette tyder ikkje at denne bunaden er mindre verdt, for han er jo ein del av kulturen no. Men det har ikkje alltid vore slik, og det er eit viktig poeng.

Så du som er så redd for å miste den norske kulturen har heilt rett, han vil endre seg, han har kanskje endra seg litt berre medan du har lese dette. Den kulturen du kjenner vil ikkje vere den kulturen borneborna dine kjenner, akkurat slik det var for dine besteforeldre. Og kanskje vil kulturen vår til og med bli direkte påverka av innvandring og islam? Kanskje har han allereie blitt det? Men det er ikkje slik at ei gruppe menneske, verken radikale islamistar eller Hege Storhaug-fans, verken Human-Etisk Forbund eller Visjon Norge, verken regjeringa eller opposisjonen kan setje seg ned og diktere retninga kulturen vår skal ta. Det er ei avgjerd som blir tatt av heile samfunnet, ein seig men formbar masse. Og ei slik forenkling som "vår norske kultur" vil ha ei ny tyding kvart år. Det viktigaste ansvaret vi som utgjer denne sirupen vi kallar samfunnet har er å sørge for at ingen blir haldne på utsida. Kjenner ein seg utanfor vil ein heller ikkje respektere det "dei andre" synst er viktig eller forsvarleg, og det er direkte farleg. I 2016 har kulturen vår lidd under ei auka polarisering og bruk av billige og enkle argument i den offentlege debatten. I 2017 skal vi saman, som det norske samfunn, gå inn for ein annan tone, synst eg. Kanskje kan det kome nokre roser opp av denne klungeren? (Frampeik.)

Det var dagens kronikk. No over til dagens musikk. Eg kan litt om mangt, jf. sjølvskrytet i første avsnittet, men akkurat norsk folkemusikk kan eg nokså lite om. Likevel veit eg at det finst mange perler her i landet, og særleg kveding er ei kunstform eg har umåteleg respekt for. Her snakkar vi briljant teknikk, umåteleg komplisert ornamentikk og årevis med trening. Du kan jo prøve! Heldigvis virkar det på meg som at folkemusikken vår har gode tradisjonsberarar og ikkje står i noko som helst fare for å gå ut or bruk.

Klikk her for å høyre Den fagraste rosa med Åsne Valland Nordli

Den fagraste rosa er ein H.A. Brorson-salme. Brorson levde frå 1694 til 1764 og har skrive mange av julesongane vi brukar den dag i dag. Berre i debutboka hans frå 1732 (med den minimalistiske tittelen Nogle Julesalmer, Gud til Ære og kristne Sjæle, især sin elskelige Menighed, til Opmuntring; til den forestaaende glædelige Julefest enfoldig og i Hast sammenskrevne af H. A. B.) kan vi lese I denne søte juletid, Mitt hjerte alltid vanker, Her kommer dine arme små og altså denne, som på dansk vart kalla Den yndigste rose. Han er vel kanskje den minst kjende av desse, men eit kjapt søk på Spotify avslører at han er teken inn i folkehjartet, sidan han finst i både to og tre forskjellige tonedrakter, då med Elias Blix sin norskomsette tekst. Melodien her er ein folketone, eg har ikkje greidd å finne ut frå kvar (tek gjerne i mot tips!), men flott er han. Og Åsne Valland Nordli er ein rasande dyktig songar, det skal ho ha.

 

Den annastovske julekalenderen 2016 - Luke 20

20.desember, fire dager igjen til julaften og FNs internasjonale dag for solidaritet. Dessverre er Facebook-feeden min oversvømt av Sylvi Listhaug, Carl I. Hagen og Kim Jong-un, så jeg blir deppa og ser heller en film igjen. Dette blir den siste filmluka, jeg lover.

LUKE 20

Si bare én julefilm. En film du pleier å se i jula. Kan det være at du sa Tre nøtter til Askepott? Siden 1975 har den vært (av og på fram til 1994) fast innslag på NRK julaften kl. 11.00. I følge Aftenposten ser én av syv nordmenn den. Høres lite ut, men noen må jo lage mat, andre regner kanskje ikke TV som en del av julen, og hvis vi trekker fra dem må man jo kunne si at filmen har en bred appell.
Skuespillerne snakker tsjekkisk, men vi vil ikke ha den tekstet. Neida. NRK prøvde visst å tekste den en gang, men da ble det krenk over hele linja, hylekor og indignerte leserbrev. Vi vil ha den dubbet. Av trondhjemmeren Knut Risan (aka kongen i Reisen til julestjernen, Blomsterhandler Rosengren i Jul i Skomakergata og stemmen i X-files: "Du tror det ikke før du får se det"). Kårny.

Det er masse flott musikk i denne filmen, og i det Askepott har fått prinsen og rir inn i horisonten på hvit hest iført brudekjole (bagasje trenger hun visst ikke), kommer denne allsangvennlige perlen. 1-2-3, alle synger med:

 

Kdepak ty ptáčku hnízdo máš
skrýš a zázemí
vždyť ještě léčky málo znáš,
málo zdá se mi
Hej břízo bíla skloň se níž
Dej ptáčku náruč svou a skrýš
Já pak můžu jít a v duši klid
můžu pak mít

Kdepak ty ptáčku hnízdo máš
Kam dnes půjdeš spát
Až sníh a mráz dá loukám plášť
sám se začnu bát
Hej břízo bíla skloň se níž
Dej ptáčku náruč svou a skrýš
Já pak můžu jít a v duši klid
můžu pak mít

Já pak můžu jít a v duši klid
můžu pak mít

Sjett på maken, den passe som fot i hose

Trykk her for å høre Kdepak ty ptáčku hnízdo máš fra Tre nøtter til Askepott

Ingen tvil om at tsjekkisk glir lett over tunga. Men skulle du være litt svak i vestslaviske språk, så kan den oversettes til noe sånt som Hvor er ditt rede lille fugl?. Jeg må stikke og bake det syvende slaget, så du får ta resten selv, eventuelt lime det inn i Google Oversetter og le godt. Og glede deg til julaften kl. 11.00.

P.S. Husker du at jeg reklamerte for Knauskoret? I julemedleyen fra 2008 finner du flere tema fra filmen. Verdt et gjenhør? D.S.

 

Annastova er kårhuset i Nilsgarden dit odelsguten Lars har tatt med seg bykona Hanne. Neste generasjon er også kome i hus, vår vesle Nils. Saman og kvar for oss syslar me med ulike gardsprosjekt som me skriv om på bloggen.

Besøksteller
Artikkelvisninger : 109936
Innlogging